Videonu Azərbaycan dilində izlə

Bölməyə klik edin — video həmin ana keçəcək.

Əsas faktlar

  • Almaniyada hər il insanların təxminən 27-28 faizi psixi xəstəlik yaşayır, lakin yalnız təxminən 20 faizi peşəkar yardım alır.
  • Terapiya yeri üçün orta gözləmə müddəti 140 gündən çoxdur.
  • Təcrübədə üç iştirakçıdan ikisi süni intellekti insan terapevt sanıb.
  • Britaniyadakı Limbic aləti klinik qiymətləndirmənin ilkin hissəsində kömək edir.
  • Aİ-nin Süni İntellekt Aktı yüksək riskli tətbiqlər üçün risk qiymətləndirməsini məcburi edir.

Kontekst

ChatGPT və oxşar dil modelləri bir neçə il ərzində iş alətindən gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilib. Çoxları artıq onlardan emosional dəstək, münasibət məsləhəti və hətta özünütəşxis üçün istifadə edir.

Bunun fonunda psixi sağlamlıq xidmətlərinə çıxış çətinliyi və uzun növbələr var. Mütəxəssislərin əsas narahatlığı isə çatbotların istifadəçini həddindən artıq təsdiqləməsi, krizis anında düzgün reaksiya verməməsi və şəxsi məlumatların qorunması ilə bağlıdır.

Bu, Azərbaycan üçün niyə vacibdir

Psixoloji yardım almaq bir çox ölkədə, o cümlədən Azərbaycanda, həm xərc, həm də stiqma baxımından çətin ola bilər. Çatbotlar bu boşluğu qismən doldura bilər, amma film göstərir ki, onlar peşəkar yardımı əvəz etmir.

Gündəlik həyatda çatbotdan fikirləri nizamlamaq üçün istifadə etmək olar, ağır depressiya və ya intihar düşüncələri kimi hallarda isə mütləq mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.

Terminlər

Turinq testi (Turing test)
Maşının insandan fərqlənib-fərqlənmədiyini yoxlamaq üçün Alan Turinqin təklif etdiyi söhbət testi.
Böyük dil modeli (Large language model)
Böyük həcmli mətn üzərində təlim keçərək insan dilinə bənzər cavablar yaradan süni intellekt sistemi.
Davranış terapiyası (Behavioral therapy)
Düşüncə və davranış nümunələrini dəyişməyə yönələn psixoterapiya üsulu.
Süni İntellekt Aktı (AI Act)
Avropa İttifaqının süni intellekt tətbiqlərini risk dərəcəsinə görə tənzimləyən qanunu.

Tez-tez verilən suallar

ChatGPT psixoterapevti əvəz edə bilərmi?

Filmdəki mütəxəssislərə görə yox. Çatbot praktik məsləhət və öz fikirlərini nizamlamaq üçün faydalı ola bilər, lakin fərdi yanaşma və təhlükəsizlik baxımından insan terapevti əvəz etmir.

Psixoloji dəstək üçün çatbotdan istifadənin riskləri nələrdir?

Çatbotlar adətən istifadəçini təsdiqləməyə meyllidir, krizis hallarını düzgün idarə edə bilməyə bilər və söhbətlərin məxfiliyi təmin olunmaya bilər.

Bu təcrübədə nəticə necə oldu?

Üç iştirakçıdan ikisi süni intellekti insan terapevt kimi qəbul etdi, bu isə çatbotun inandırıcı cavab verə bildiyini göstərir.

süni intellektpsixoterapiyachatgptpsixi sağlamlıqtexnologiya
Mənbə

Video DW Documentary kanalına məxsusdur və YouTube vasitəsilə yerləşdirilib. Azərbaycan dilindəki izah və şərhlər observe.az redaksiyası tərəfindən süni intellekt dəstəyi ilə hazırlanıb. Necə işləyirik?

Orijinal videonu YouTube-da izlə →