Konkord: mühəndislik möcüzəsi, ticarət uğursuzluğu və 4590 saylı reys
Səssiz sürətdən iki dəfə çox uçan Konkord texniki baxımdan misilsiz təyyarə idi. Video onun mühəndislik həllərini və 2000-ci ildəki qəzanın səbəblərini izah edir.
Mənbə: Real Engineering (YouTube)Video: 39:54Oxu: 3 dəq
Azərbaycan subtitri
Video YouTube vasitəsilə yerləşdirilib. Subtitr YouTube tərəfindən avtomatik tərcümə olunur; açılmasa, pleyerin ⚙ menyusundan «Subtitles → Auto-translate → Azerbaijani» seçin.
Videonu Azərbaycan dilində izlə
Bölməyə klik edin — video həmin ana keçəcək.
Əsas faktlar
Konkordun inkişafı Britaniya və Fransa hökumətləri tərəfindən təxminən 2,8 milyard dollara maliyyələşdirilib.
Olympus 593 mühərriklərinin itələmə gücü 49 kilonyutondan 169 kilonyutona qədər artırılıb.
Konkordun 13 yanacaq bakının ümumi tutumu 119 min litr idi.
Hər uçuşda təyyarənin gövdəsi istiləşmədən təxminən 20 santimetr genişlənirdi.
2010-cu il məhkəmə qərarı ilə Continental 1 milyon avro cərimələnib.
Kontekst
Konkord 1960-cı illərdə geniş sərnişin daşımasında səsdən sürətli uçuşu reallaşdırmaq üçün layihələndirilib. O, mühəndislik baxımından ən çətin mülki aviasiya layihələrindən biri sayılır, lakin yüksək xərclər ona kütləvi bazara çıxmağa imkan verməyib.
Aviasiya qəzalarının araşdırılması mühəndisliyin ən vacib sahələrindən biridir: qalıqlar, qeydlər və laboratoriya testləri vasitəsilə hadisənin zəncirvari səbəbləri müəyyən edilir. Bu hadisə də kiçik bir obyektin iri sistemdə nə qədər ciddi fəsad yarada biləcəyini göstərir.
Bu, Azərbaycan üçün niyə vacibdir
Azərbaycan oxucusu üçün video daha çox texnologiya və mühəndislik tarixi baxımından maraqlıdır. Birbaşa regional bağlılıq yoxdur, lakin sənədləşmə, texniki baxış və təhlükəsizlik standartları kimi dərslər istənilən ölkənin aviasiyası üçün aktualdır.
Konkordun sonu həm də göstərir ki, texniki baxımdan əla layihə kommersiya baxımından davamlı olmaya bilər. Bu, istənilən böyük infrastruktur və texnologiya layihəsi üçün yadda saxlanmalı bir məqamdır.
Terminlər
əlavə yanma kamerası (afterburner)
Mühərrikin itələmə gücünü müvəqqəti artırmaq üçün çıxış qazlarına əlavə yanacaq yandıran sistem.
delta qanad (delta wing)
Üçbucaq formalı və yüksək sürətdə müqaviməti azaldan qanad tipi.
burulğan qaldırıcı qüvvə (vortex lift)
Yüksək hücum bucağında qanad üzərində yaranan burulğanların əlavə qaldırıcı qüvvə yaratması.
Videoya görə, 4590 saylı reysin qəzasından sonra yüksək bilet qiymətləri və aşağı tələb səbəbindən xidmət maliyyə baxımından davamlı olmadı və aviaşirkətlər uçuşları dayandırdı.
4590 saylı reysin qəzasının səbəbi nə idi?
Qaçışdan əvvəl digər təyyarədən düşmüş metal zolaq təkəri kəsdi, təkər parçası qanadın altını vurdu və yanacaq bakında təzyiq dalğası bakı yırtdı.
Konkordun yanacaq baklarından balans üçün necə istifadə olunurdu?
Sürət artdıqca yanacaq ön trim baklarından arxa baklara ötürülür, beləliklə ağırlıq mərkəzi qaldırıcı qüvvənin sürüşməsinə uyğunlaşdırılırdı.
konkordaviasiyamühəndislikqəza araşdırmasısəsdən sürətli uçuş
Mənbə
Video Real Engineering kanalına məxsusdur və YouTube vasitəsilə yerləşdirilib. Azərbaycan dilindəki izah və şərhlər observe.az redaksiyası tərəfindən süni intellekt dəstəyi ilə hazırlanıb. Necə işləyirik?